Een laatste gedachte naar aanleiding van de verfilming van Kerouacs On The Road. Over homofobie.
Hoe je het ook wendt of keert, homofobie is een gegeven in vrijwel iedere samenleving (waarom in vredesnaam? Maar dat terzijde) en dus ook in de uitgevers- en filmwereld.
Zoals ik in mijn eerste reactie op de film al schreef: een van de dingen die mij als mens en schrijver met Kerouac verbindt is het verlangen om chocola te maken van relaties tussen mannen. Bij ons beiden hangt dat volgens mij zeer samen met vragen betreffende de relaties met onze vaders. Vragen die je niet kunt stellen en waar je dus mee blijft zitten als je vader overlijdt. Kerouac verloor ook nog eens zijn geliefde broer Gerard. Veel van On The Road is dan ook te lezen als een zoektocht naar een vader en een broer. In abstracto fungeert Amerika zelf als vadersubstituut, maar veel concreter is Dean Moriarty een substituutbroer. De halfhartige zoektocht naar diens vader is ook voor Kerouac betekenisvol en verbindt de twee mannen in het gedeelde verlies.
Maar bij Kerouac was er in zijn relatie met mannen een complicerende factor. Vriendschap en bewondering kregen bij hem, zeker waar het Neal Cassady betrof, vaak een erotische lading. Was Kerouac homoseksueel? Ik weet het niet. Biografen spreken elkaar tegen. Aan relaties met vrouwen leek hij in ieder geval weinig plezier. Misschien was hij biseksueel. We zullen het waarschijnlijk nooit weten. Dat Neal Cassady (Dean Moriarty in boek en film) biseksueel was, dat is wel zeker.
Dat blijkt namelijk heel duidelijk uit The Original Scroll, het originele manuscript van het vrij drastisch geredigeerde On The Road. Niet alleen is er in het boek veel verbeterd (zie daarvoor deel 2), maar ook zijn de meeste verwijzingen naar homoseks verdwenen. Kerouac noemt helemaal in het begin dat Cassady/Dean en Ginsberg/Carlo samen hebben gewoond, Carlo refereert aan het genot dat hij beleeft aan Deans grote pik en nog een paar van die dingen. Het waren dingen die je in de jaren ‘50 niet op kon schrijven, wilde je uitgegeven worden bij een grote uitgever. Maar het zijn er niet heel veel. De reden daarvoor was volgens mij dat Kerouac zelf een grotere homofoob was dan zijn uitgevers en de meeste van zijn lezers. Hij heeft niets opgeschreven over zijn eigen verliefdheden op mannen in het algemeen en op Neal Cassady in het bijzonder. Hij beschrijft wel hoe hij naar homobars gaat om daar mannen die avances maken te laten schrikken met een pistool. Een homo is altijd een ‘fucking fag’ of een ‘queer’.
Het grappige is dat dit alles niet heeft kunnen voorkomen dat de relatie tussen Sal Paradise (Jack Kerouac) en Dean Moriarty (Neal Cassady) in het boek een onderhuidse homo-erotische spanning heeft. Het is een van de dragende elementen van het verhaal geworden.
De enige keer dat er homoseks voorkomt in de verfilming (deze wordt trouwens, net als alle seksscènes, veel grafischer weergegeven dan in beide versies van het boek – Kerouac was ook een preuts schrijver) doet Dean het om aan geld te komen. Daarbij wordt de ‘echte’ homo, in dit geval een oudere heer die een auto met de vrienden deelt, als een complete loser afgeschilderd.
Hetzelfde gebeurt met Carlo Marx. Zijn relatie met Dean (de film heeft overigens de pretentie gebaseerd te zijn op The Original Scroll, maar gebruikt wel de schuilnamen die op last van de uitgever de echte namen van de personages vervingen – what’s up with that?) wordt hopeloos gesimplificeerd. Carlo, de loser, is homo. Hij wordt afgewezen door stoere hetero Dean. Of het bewuste homofobie is, daar kom je niet achter, maar het is een van de kwalijkste uitingen van hoe Walter Salles het personage Dean Moriarty in de Hollywood-mal heeft proberen te persen.
In het boek heeft Moriarty weliswaar een grote aantrekkingskracht, maar hij is ook een brabbelende gek met tics. Soms is er geen touw aan vast te knopen wat hij zegt. Hij maakt mensen bang met zijn vreemde gedrag en haveloze uiterlijk. Tot overmaat van ramp loopt hij bij een poging zijn vrouw een mep te verkopen een gebroken vinger op, die door ontstekingen en verkeerde behandeling permanent verminkt raakt. Toch zien we hem in de film nergens, zoals in het boek, onzin uitslaan terwijl hij met zijn verminkte hand zwaait, waarbij het gore verband alle kanten op fladdert.
We zien een gladde, heteroseksuele, mooie man zonder onduidelijkheden en afstotelijkheden. Het feit dat hij zich continu naakt vertoont wordt een demonstratie van heteroseksuele viriliteit, in plaats van de homoseksuele avance die het was. Heeft men besloten dat het filmpubliek geen behoefte heeft aan een personage met een verwarde seksualiteit? Was er geen acteur beschikbaar die de complexiteiten van het personage voldoende vorm kon geven? Of is het verhaal gewoon gladgestreken om commerciële redenen?
In het boek blijft Dean ondanks censuur van auteur en uitgever als dubbelzinnig karakter overeind: onweerstaanbaar maar walgelijk, vol inspiratie maar verdwaald in het eigen hoofd en geobsedeerd door seks met vrouwen, maar telkens terugkerend naar zijn minnaar.
In de film, anno 2012, is die dubbelzinnigheid platgeslagen.
Dat leidt tot de treurige vraag of we, sinds de conformistische jaren ‘50, qua acceptatie van homoseksualiteit – of welke afwijkendheid dan ook – wel zo veel zijn opgeschoten als we denken.
Leave a Reply