Het verhaal schrijven van je ouders: het is misschien wel de moeilijkste opdracht die je jezelf als schrijver kan geven. De ouders van Alejandro Zambra overleefden de Pinochet-dictatuur in Chili zoals de meeste mensen een dictatuur overleven: door rustig verder te leven en zich nergens mee te bemoeien. Tenminste, als we even risico nemen door de ik-persoon van Manieren om naar huis terug te keren met Zambra te vereenzelvigen.
Het meisje waar hij verliefd op is komt uit een verzetsfamilie en geeft hem de opdracht zijn buurman in het oog te houden. Goed geïnstrueerd als ze is, vertelt ze hem niets over het waarom daarvan.
Later, terwijl de hoofdpersoon worstelt met deze herinneringen en ze stukje bij beetje aaneenlegt tot wat ongeveer het verhaal moet zijn geweest, komt hij deze Claudia weer tegen. Maar tussen hen gaapt een onoverbrugbare kloof.
Manieren om naar huis terug te keren heeft de vorm van een dagboek. Het is een dagboek van een schrijver die een boek niet geschreven krijgt. Hij wil over zijn jeugd schrijven, maar hoe verder hij afdaalt in zijn jeugdherinneringen, hoe meer zijn beschermde kindertijd gaat vloeken met het gewelddadige verleden van het land waar hij woont en hoe bozer hij wordt.
In Zuid-Amerika wordt het werk van Zambra gezien als een stijlbreuk, de aankondiging van iets nieuws. De dikke, episch opgezette boeken van weleer maken plaats voor dunne (tot zeer dunne, zie Zambra’s Bonsai), autobiografisch getinte metaliteratuur.
Misschien is dat ook wel een wereldwijde trend. Open stad van Teju Cole past qua stijl in ieder geval prima bij Manieren om naar huis terug te keren en het hier eerder besproken Valse papieren van Valeria Luiselli (ook van uitgeverij Karaat).
Het is maar een theorie hoor, maar steeds meer schrijvers bloggen en steeds meer mensen lezen blogs. Het lijkt dan niet raar dat romans, vooral die van jonge auteurs, steeds fragmentarischer en autobiografischer worden. Ik merk in ieder geval dat deze boeken me wel bevallen.
Zambra verstaat de kunst om met heel weinig woorden heel veel te vertellen. In 190 pagina’s zet hij, met enkele pennenstreken, als het ware, het verhaal van twee generaties Chilenen neer. Knap gedaan.
Leave a Reply