‘Een halve eeuw na de publicatie van Jan Wolkers’ geruchtmakende Turks fruit onthult zijn biograaf Onno Blom een geschrapte passage’,
zo begint de lead van een lang artikel in de Volkskrant – Deze expliciete passage schrapte Jan Wolkers uit Turks fruit – waarin Onno Blom ingaat op de ontstaansgeschiedenis van de vijftig jaar geleden verschenen roman Turks Fruit van Jan Wolkers. Wolkers’ biograaf krijgt alle ruimte om wat als een scoop gebracht wordt – de publicatie van de expliciete passage – in te leiden.
De krant brengt het alsof het groot nieuws is. Alsof biograaf Onno Blom die passage nog maar net ontdekt heeft. Maar zo is het niet: in Het litteken van de dood: de biografie van Jan Wolkers (2017) maakt hij melding van de passage en citeert hij er op bladzijde 640 en 641 ruimschoots uit.
Onno Blom weet niet waarom Jan Wolkers besloot deze passage – één van de twee bewaard gebleven passages (terwijl er geen typoscripten meer zijn van de roman in de diverse stadia) die Turks fruit niet haalden – te schrappen.
‘Kennelijk vond Wolkers de passage niet in de roman passen. Misschien vond hij die uiteindelijk te weinig authentiek’, schrijft hij in Het litteken van de dood. In de Volkskrant komt hij tot deze conclusie: ‘De scène maakte alles misschien té mooi rond. Voelde niet authentiek aan.’
Dat de passage nu voor het eerst ‘als geheel en in facsimile wordt gepubliceerd’ roept vooral de vraag op waarom nu pas en niet al in de biografie. Een andere vraag zou kunnen zijn: wat maakte dat Jan Wolkers de twee fragmenten die hij schrapte bewaarde? Dacht hij dat die passages nog eens van pas zouden komen?
Het heeft geen zin om te speculeren. De enige die het antwoord zou kunnen geven (en eigenlijk had moeten geven) is Onno Blom. Hij is als biograaf de deskundige. Als hij de antwoorden niet weet…
Naschrift:
‘Waarom Wolkers tot het schrappen besloot, weet hij [Onno Blom, lw] niet. De schrijver was al overleden toen hij stuitte op de passage, in een oudroze map waarop in kapitalen ‘oud werk’ stond geschreven.’
(uit: Door Wolkers geschrapte passage uit Turks fruit alsnog te lezen van Mark Misérus, in De Morgen, 30 oktober 2019)
Naschrift 2:
De bewering van Onno Blom dat de typoscripten van Turks fruit er niet meer zijn klopt niet. Op maandag 18 november 2109 stond er een ingezonden brief in de Volkskrant van Bertram Mourits, conservator van het Literatuurmuseum, waaruit het tegendeel blijkt.
Leave a Reply