Toen ik het boek waar ik mijn zinnen op gezet had niet vond bij de eerste de beste boekhandel maakte ik me nog geen zorgen. Maar acht boekhandels later begon ik me iets af te vragen. Zeker toen de twee boekhandels bij ‘haar’ om de hoek het ook niet hadden. Terwijl ze beide veel van en over haar op voorraad hadden.
Was het de titel, waardoor boekverkopers waren gaan twijfelen? Ik moet toegeven dat die – Le dernier secret de Marguerite Duras – mij aanvankelijk ook tegenstond, en zelfs vragen opriep over de geloofwaardigheid van het boek en van de goede bedoelingen van de auteur. Die – Alain Vircondelet – zich er altijd op laat voorstaan Duras goed, en vooral lang gekend te hebben (hij was amper twintig toen zij hem in 1969 voor het eerst bij haar thuis ontving: toen al nam hij zich voor ooit haar biograaf te worden), maar juist vanwege dat kennen niet onomstreden is (want hoe objectief kun je dan nog zijn?).
Of moest ik er niets achter zoeken? Le dernier secret de Marguerite Duras van Alain Vircondelet verscheen immers al anderhalf jaar geleden…
Uit wat ik over Le dernier secret de Marguerite Duras las, maakte ik op dat Vircondelet er verregaande uitspraken in doet over de relatie van Marguerite Duras met Yann Lemée. Nadat Lemée in 1980 fysiek zijn entree in haar leven maakte – hij had haar toen al heel veel brieven geschreven, waarop zij om haar moverende redenen niet reageerde, zoals zij later zou verklaren – wordt hij voor haar, en daarmee ook voor haar lezers, al snel Yann Andréa. En Yann Andréa Steiner. Want ze maakt van hem al snel een personage.
Tot haar dood in 1996 zullen ze onafscheidelijk zijn. Als hij in 2014 overlijdt, worden ze grafgenoten. Ik hoor het mezelf nog zeggen toen ik aan het graf van Duras stond: ‘hier ligt hij dus’. Tot dat moment wist ik niet dat die vraag mij bezighield.
Hij schreef ook. Ook over haar. En over hoe en wie ze samen waren. Net zoals zij dat deed. En toch heb ik nooit helemaal begrepen hoe het zat en hoe het niet werkte. Hij – homo – kon onmogelijk voorzien in haar fysieke verlangens. Zij dwong hem grenzen over te gaan. Het was niet gelijkwaardig. Het was misschien wel toxisch. Al moet je daar als buitenstaander niet over willen oordelen. En heb je daar als buitenstaander ook niets mee te maken.
Maar toen het verschijnen van Le dernier secret de Marguerite Duras aangekondigd werd, werd ik toch nieuwsgierig. Want de relatie tussen Marguerite Duras en Yann Lemée is niet alleen maar privé. Die relatie is een literaire realiteit, waarbij privé en publiek steeds meer door elkaar heen zijn gaan lopen. Ik hoopte dat Alain Vircondelet duidelijkheid zou verschaffen. Zoveel duidelijkheid zelfs dat ik er een stuk aan op kon hangen over hoe Marguerite Duras van Yann Lémee een personage kon maken, waarmee ze kon doen en laten wat ze wilde – want dat is wat ze volgens mij deed: via Yann Andréa (Steiner) onderzocht ze thema’s waar ze in het dagelijks leven geen grip op had. Dat hoop ik bevestigd te zien in het boek van Vircondelet.
Ik keerde dus zonder Le dernier secret de Marguerite Duras uit Parijs terug. Maar ik geef de hoop niet op. Maar de tijd begint wel te dringen. Voorlopig ‘behelp’ ik mij met Duras: a Biography. Alain Vircondelet wachtte de dood van Marguerite Duras niet af: zijn boek over haar leven en werk verscheen in 1991. Voor de Engelse vertaling uit 1994 schreef hij een epiloog om ook jaren die verstreken sinds Duras: Biographie te coveren.
Ik ben nog niet ver genoeg om een oordeel te vellen.
Leave a Reply